List z Paryża w sprawie Dulagu na Skaryszewskiej
Ponad 80 lat po wojennych wydarzeniach historia obozu przejściowego na Skaryszewskiej 8 nadal budzi zainteresowanie rodzin poszukujących informacji o losach swoich bliskich. Niedawno otrzymaliśmy kolejny list – tym razem z Paryża.
Autorem listu jest David Rozen, który prowadzi poszukiwania dotyczące swojej babci, Rajzli Rosenberg (po mężu Gurwicz), urodzonej w Warszawie w 1913 roku. Podczas okupacji kobieta posługiwała się przybraną tożsamością Marii Wolskiej. W dokumentach rodzinnych zachowały się informacje o jej pobycie w Warszawie oraz adresie przy ulicy Siennickiej.
Wnuk próbuje wyjaśnić wojenne losy babci, a szczególnie rodzinną opowieść o ucieczce grupy około dwunastu osób z miejsca uwięzienia, do której miało dojść dzięki pomocy strażnika. Poszukuje również informacji o ewentualnym związku babci z obozem przejściowym na Skaryszewskiej. Na obecnym etapie nie ma jednak potwierdzenia, że Rajzla Rosenberg przebywała w tym miejscu.
Do naszej szkoły David Rozen trafił za pośrednictwem strony internetowej „Dulag na Skaryszewskiej” (dulagnaskaryszewskiej.wordpress.com), poświęconej historii obozu i zgromadzonym w Izbie Pamięci świadectwom byłych więźniów.
Cyfrowe archiwum stworzone z udziałem uczniów
Strona „Dulag na Skaryszewskiej” powstała jako projekt dokumentowania i udostępniania materiałów historycznych przechowywanych w Izbie Pamięci naszej szkoły. Jej przygotowanie było również okazją do pracy edukacyjnej z uczniami Szkoły Przysposabiającej do Pracy nr 3.
Podczas realizacji projektu uczniowie uczestniczyli w skanowaniu zachowanych teczek i dokumentów, dzięki czemu materiały zostały przeniesione do postaci cyfrowej i udostępnione szerszemu gronu odbiorców. Projekt koordynował nauczyciel Andrzej Antosik.
Była to praca, która połączyła poznawanie lokalnej historii z praktycznymi umiejętnościami: obsługą urządzeń komputerowych, skanowaniem, porządkowaniem dokumentów i przygotowywaniem materiałów do publikacji.
Dziś widać, że jej znaczenie wykracza poza szkolne zajęcia. Z cyfrowego archiwum korzystają również osoby mieszkające poza Polską, które próbują odtworzyć historię swoich rodzin.
Świadectwa, które pomagają odtworzyć przeszłość
Wśród materiałów dotyczących Skaryszewskiej szczególne znaczenie mają wspomnienia osób, które przeszły przez obóz. Jednym z nich jest relacja Wojciecha Błaszczyka, opatrzona datą 19 listopada 1979 roku. Według opisu opublikowanego na stronie dotyczy ona wypuszczania po zmroku grup więźniów z kotłowni, w okolicznościach związanych z przekupstwem i pośrednictwem.
Ten wątek jest interesujący również w kontekście poszukiwań Davida Rozena. W jego rodzinnej opowieści pojawia się podobny motyw pomocy w opuszczeniu miejsca uwięzienia. Nie ma jednak podstaw, by łączyć oba świadectwa z tym samym wydarzeniem lub osobami. Mogą one natomiast stanowić punkt wyjścia do dalszych poszukiwań i porównywania zachowanych relacji.
Każde takie świadectwo jest ważnym fragmentem historii miejsca, którego dzieje wciąż wymagają badań i dokumentowania.
Pamięć, która zobowiązuje
List z Paryża jest kolejnym sygnałem, że historia Dulagu na Skaryszewskiej nie jest wyłącznie zamkniętym rozdziałem lokalnej przeszłości. To także część historii rodzin, których potomkowie nadal próbują odnaleźć informacje o swoich bliskich.
Wartość zgromadzonych w Izbie Pamięci dokumentów, fotografii i relacji nie ogranicza się do badań historycznych. Dla wielu osób mogą być jedynym śladem pozwalającym odtworzyć losy członków rodziny.
Praca wykonana przed laty przez uczniów pokazuje, jak ważne mogą być działania podejmowane w szkole na rzecz ochrony dziedzictwa historycznego.
Strona „Dulag na Skaryszewskiej” pozostaje otwartym źródłem wiedzy dla wszystkich, którzy poszukują informacji o historii obozu i losach jego więźniów.